+48 32 479 10 50

Uproszczenie procesu przekształcenia spółki – podsumowanie najważniejszych zmian

Minęły już prawie dwa miesiące od nowelizacji przepisów Kodeksu spółek handlowych dotyczących m. in. uproszczenia procedury przekształcenia spółek handlowych. Zakres nowelizacji, jak i jej praktyczny wymiar dla spółek, które planują proces przekształcenia jest bardzo istotny.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze refleksje związane z nowelizacją, która weszła w życie z dniem 1 marca 2020 r. ( Ustawa o zmianie ustawy – kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1655).

Przyśpieszenie procedury przekształcenia – istotne ograniczenie obowiązku badania planu przekształcenia przez biegłego rewidenta.

W obecnym brzmieniu art. 559 Kodeksu spółek handlowych przewiduje, iż plan przekształcenia w spółkę akcyjną należy poddać badaniu przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności oraz w celu ustalenia, czy wycena składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej jest rzetelna. W pozostałych typach przekształceń, oprócz przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, poddanie badaniu planu przekształcenia nie jest wymagane.

Pozostawienie obowiązku badania planu przekształcenia w spółkę akcyjną ma swoje źródło przede wszystkim w przepisach prawa europejskiego (por. art. 49 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek, Dz.Urz. UE L 169/46, którego odpowiednikiem w prawie polskim jest art. 312 k.s.h.). Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy – projektowany art. 559 § 1 ma na celu wykluczenie możliwości obejścia tego wymogu, które polegałoby na utworzeniu jakiejkolwiek spółki handlowej innej niż spółka akcyjna, a następnie jej przekształceniu w spółkę akcyjną, co w rezultacie pozwoliłoby uniknąć obowiązku kontroli wyceny wkładów niepieniężnych przez niezależnego biegłego rewidenta na etapie tworzenia spółki akcyjnej.

Wprowadzone zmiany należy ocenić bardzo pozytywnie przede wszystkim ze względu na przyśpieszenie procedury przekształcenia spółki i obniżenie związanych z tym kosztów dla spółek przekształcanych związanych m. in. z obowiązkiem uregulowania wynagrodzenia biegłego rewidenta tytułem zbadania planu przekształcenia.

Nowe domniemanie uczestnictwa w spółce przekształconej. Prawo korporacyjnego wyjścia.

Przepisy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 marca 2020 r. zrywają z obowiązującą de lege lata zasadą „domniemania nieuczestniczenia” w spółce przekształconej przez wspólników lub akcjonariuszy spółki przekształcanej.
Ustawodawca założył, iż optymalnym rozwiązaniem w zakresie ochrony słusznych interesów wspólników lub akcjonariuszy, którzy nie mają zamiaru uczestnictwa w spółce przekształconej będą przepisy dotyczące nowych wymogów warunkujących podjęcie uchwały o przekształceniu spółki.

Dodatkowo, do przepisów Kodeksu spółek handlowych wprowadzono instytucję „korporacyjnego prawa wyjścia” (por. Art. 576(1) Kodeksu spółek handlowych). Instytucja zakłada, iż wspólnik, który głosował przeciwko uchwale o przekształceniu spółki kapitałowej w spółkę osobową i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu, może żądać odkupu jego udziałów albo akcji w spółce przekształcanej.

Najważniejsze założenia prawa „korporacyjnego wyjścia” są następujące:
Wspólnicy składają spółce pisemne żądanie odkupu w terminie tygodnia od dnia podjęcia uchwały o przekształceniu.
Do żądania odkupu należy dołączyć dokument akcji, a w przypadku akcji zdematerializowanych będących przedmiotem obrotu zorganizowanego – imienne świadectwo depozytowe wystawione zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi.
Cena odkupu powinna odpowiadać wartości godziwej udziałów albo akcji w spółce przekształcanej.
W terminie trzech tygodni od dnia podjęcia uchwały o przekształceniu spółka przekształcana dokonuje odkupu udziałów albo akcji na rachunek własny lub rachunek wspólników pozostających w spółce. Skuteczność odkupu zależy od zapłaty ceny odkupu wspólnikom żądającym odkupu lub złożenia kwoty równej tej cenie do depozytu sądowego.
Przekształcana spółka kapitałowa może nabyć na rachunek własny udziały albo akcje, których łączna wartość nominalna nie przekracza 10% kapitału zakładowego.
Wspólnik, który nie zgadza się na cenę odkupu, może wnieść powództwo o ustalenie wartości godziwej jego udziałów albo akcji w terminie dwóch tygodni od dnia podjęcia uchwały o przekształceniu. Wniesienie powództwa nie wstrzymuje odkupu ani rejestracji przekształcenia.
Jeżeli wszystkie udziały albo akcje wspólników, żądających odkupu, nie zostaną odkupione, przekształcenie nie dochodzi do skutku.

Z uzasadnienia nowelizacji wynika, iż ograniczenie „korporacyjnego prawa wyjścia” do przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową uzasadnia odmienność reżimu odpowiedzialności wspólników w tych dwóch zasadniczych kategoriach spółek prawa handlowego.

Zmiany w zakresie skutków prawnych podjęcia uchwały o przekształceniu

Zgodnie z art. 563 § 2 Kodeksu spółek handlowych podjęcie uchwały o przekształceniu zastępuje zawarcie umowy spółki przekształconej albo zawiązanie przekształconej spółki akcyjnej oraz powołanie organów spółki przekształconej.
Jest to niewątpliwie kolejne rozwiązanie, które ma na celu usprawnienie i przyspieszenie procesu przekształcenia. Przepis ten pozwolił wyeliminować występujące w poprzednim stanie prawnym ryzyko obstrukcji przekształcenia przez poszczególnych wspólników spółki przekształcanej poprzez odmowę podpisania umowy (statutu) spółki przekształconej pomimo skutecznego podjęcia uchwały o przekształceniu i dopełnieniu innych wymogów przewidzianych prawem.

Pozostałe zmiany

Doprecyzowaniu uległy zasady zawiadamiania wspólników o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu. Zgodnie z art. 560 § 1 Kodeksu spółek handlowych: Spółka zawiadamia wspólników o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółki dwukrotnie, w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników spółki przekształcanej. Pierwsze zawiadomienie powinno być dokonane nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia tej uchwały, a drugie w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie od daty pierwszego zawiadomienia.

Nowelizacja ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych występujących na tle jego aktualnego brzmienia odnośnie do terminu, w którym powinno nastąpić pierwsze zawiadomienie o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu.
Jeżeli jesteście Państwo zainteresowani wpływem nowelizacji przepisów KSH w zakresie przekształcenia spółki na planowaną procedurę przekształcenia bądź pozostają wątpliwością związane z samą treścią nowelizacji – serdecznie zapraszamy do kontaktu.

Sporządzanie sprawozdania finansowego w czasie COVID-19

Epidemia COVID-19 w Polsce wpłynęła nie tylko na przedłużenie terminów składania sprawozdań finansowych, ale także na ujawnienie w sprawozdaniach tych wpływu epidemię COVID -19 na sytuację majątkową i finansową przedsiębiorstw.

W tym trudnym, okresie jeszcze bardziej niezmiernie ważne jest określenie przez kierownika jednostki zdolności do kontynuacji działalności gospodarczej. Kierownik jednostki powinien wziąć pod uwagę m.in. okoliczności związane z epidemią, przy uwzględnieniu charakteru prowadzonej przez jednostkę działalności: zakazy przemieszczania się i podróżowania, i inne ograniczenia, a także pomoc i wsparcie rządowe, potencjalne źródła finansowania zastępczego,  sytuację dostawców i odbiorców oraz  jej wpływ na przewidywaną rentowność czy kontynuację dostaw i usług. Powinien rozważyć czy zachowana będzie wystarczająca płynność zapewniająca wywiązywanie się jednostki z zobowiązań w terminie, gdy staną się one wymagalne oraz czy zachodzi potrzeba podjęcia działań restukturyzacyjnych. Należy zwrócić uwagę, że nie stanowi przeszkody do uznania, że działalność jednostki będzie kontynuowana w przypadku otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego (art. 29 ust. 3 ustawy o rachunkowości).

Po przeprowadzeniu analizy i przyjęciu założenia kontynuacji działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości w niezmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, kierownik jednostki przedstawia odpowiednie ujawnienia w sprawozdaniu finansowym w informacji dodatkowej. W e- sprawozdaniu finansowym we wprowadzeniu (zgodnie z załącznikiem do ustawy nr 1, 5 i 6) albo w informacji ogólnej (zgodnie z załącznikiem do ustawy nr 4) kierownik jednostki potwierdza (wyrazem TAK) założenie kontynuowania działalności gospodarczej przez jednostkę. Natomiast opis wpływu skutków epidemii (jako istotnej dostępnej informacji na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego) kierownik jednostki ujawnia – w formie szczegółowego wyjaśnienia – w dodatkowych informacjach i objaśnieniach.

W przeciwnym przypadku, jeżeli przyjęcie założenia kontynuacji działalności – w ocenie kierownika jednostki – nie jest zasadne, wówczas sporządza się sprawozdanie finansowe zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 29 i  art. 36 ust. 3 ustawy o rachunkowości. Niemożność przyjęcia założenia kontynuacji działalności kierownik jednostki ujawnia również w sprawozdaniu finansowym w informacji dodatkowej. Samo wystąpienie stanu epidemii nie może być podstawą do automatycznego zastosowania art. 29 ustawy.

Sporządzenie sprawozdania finansowego, w przypadku gdy dzień bilansowy przypadł w okresie przed ogłoszeniem stanu epidemii COVID-19 (np. 31.12.2019r.), a data sporządzenia sprawozdania finansowego przypada na okres epidemii.

Ustawa o rachunkowości w art. 54 ust. 1 nakazuje, aby w sprawozdaniu finansowym uwzględnić tzw. zdarzenia po dniu bilansowym, czyli wszystkie istotne zdarzenia dotyczące jednostki, które nastąpiły po dniu bilansowym do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego (por. KSR 7 pkt. 6.1. – 6.7.).

Ze względu na wpływ na sprawozdanie finansowe, zdarzenia te dzieli się na:
a) dostarczające dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy (np. 31.12.2019 r.) – zdarzenia korygujące,
b) wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym (po dniu 31.12.2019 r.) – zdarzenia niekorygujące.

Biorąc pod uwagę, że działania podejmowane przez poszczególne państwa, jak i sektor prywatny w odpowiedzi na epidemię nastąpiły po dniu 31 grudnia 2019 r. (w Polsce wprowadzenie stanu epidemii  nastąpiło w marcu 2020 r.), skutki epidemii COVID-19, przy założeniu, że dniem bilansowym był dzień 31.12.2019 r., są przykładem zdarzeń niekorygujących. Jednostka otrzymała bowiem informacje na temat zdarzeń wpływających na sytuację majątkową, finansową i wynik finansowy związanych z epidemią, które zaistniały po dniu bilansowym. 

Jeżeli informacje na temat ewentualnych skutków epidemii mogą być istotne dla użytkowników rocznego sprawozdania finansowego, wówczas w dodatkowych informacjach i objaśnieniach, zgodnie z ust. 6 pkt 2 (załącznika nr 1 ustawy  o rachunkowości) jednostka podaje lub aktualizuje już wykazane informacje lub ujawnia dla każdej kategorii (typu) zdarzeń informacje o:
a) rodzaju zdarzenia,
b) szacunkowej kwocie jego skutków finansowych lub stwierdza, że szacunek taki jest praktycznie niewykonalny. (por. KSR 7 pkt 6.6.)

W tym przypadku jednostka nie aktualizuje wartości szacunkowych w księgach rachunkowych roku obrotowego, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe. Ewentualne zmiany wartości szacunkowych, wywołane skutkami epidemii COVID-19 ujmuje się w księgach rachunkowych roku bieżącego (por. KSR 7 pkt. 4.4.). Przykładowo przedmiotem szacunków mogą być: okresy użytkowania podlegających amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych; należności, których ściągalność jest wątpliwa; rezerwy na zobowiązania i traktowane na równi z nimi bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, np. rezerwy na świadczenia pracownicze, rezerwy na straty z tytułu transakcji gospodarczych w toku.

Przykładami zdarzeń niekorygujących, które wymagają ujawnienia w przypadku istotnego ich wpływu na sytuację majątkową, finansową i wynik finansowy (o ile oszacowanie potencjalnego wpływu jest praktycznie wykonalne) mogą być w szczególności: złamanie warunków umów kredytowych, plany kierownictwa zaniechania pewnej działalności czy przeprowadzenia istotnej restrukturyzacji, istotne faktyczne lub spodziewane spadki sprzedaży lub zyskowności po dniu bilansowym, zwolnienia pracownicze, istotny spadek wartości godziwej utrzymywanych inwestycji,  nienaturalnie i wyjątkowo wysokie zmiany cen aktywów, kursów wymiany walut obcych lub stóp procentowych, mających związek z działalnością jednostki po dniu bilansowym.

Reasumując, w przypadku gdy dzień bilansowy przypadł w okresie przed ogłoszeniem stanu epidemii COVID-19 (np. 31.12.2019 r.), a data sporządzenia sprawozdania finansowego przypada już w okresie epidemii, jej skutki są zdarzeniami zaklasyfikowanymi do zdarzeń niekorygujących sprawozdanie finansowe,  ujawnianych w dodatkowych informacjach i objaśnieniach.

Sporządzenie sprawozdania finansowego, w przypadku gdy dzień bilansowy przypadł na okres epidemii COVID-19 (np. 31.03.2020 r.)

Zdarzenia po dniu bilansowym

Skutki gospodarcze epidemii COVID-19, przy założeniu, że dniem bilansowym był dzień 31.03.2020 r., mogą mieć zarówno charakter zdarzeń korygujących, jak i niekorygujących sprawozdanie finansowe (patrz pkt II.2. niniejszego opracowania).
Jeżeli zatem jednostka uzna, iż skutek epidemii jest zdarzeniem korygującym, wówczas konieczna będzie weryfikacja wartości, w tym szacunkowych (przykłady wartości szacunkowych wymieniono w pkt. II.2. niniejszego opracowania), najpóźniej na dzień bilansowy i aktualizacja tych wartości w księgach rachunkowych roku obrotowego, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe, a także odpowiednich pozycji aktywów lub pasywów bilansu  (por. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o rachunkowości). Przykładami zdarzeń korygujących w tym przypadku mogą być: korekta przychodów ze sprzedaży wykazanych w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, wynikająca zarówno ze zmian kwot faktur, jak i anulowania sprzedaży; uzyskanie informacji o tym, że na dzień bilansowy wartość składnika aktywów na skutek utraty wartości była niższa od wykazanej w księgach rachunkowych jednostki.

Jeżeli jednostka uzna, iż dany skutek epidemii ma charakter zdarzenia niekorygującego i jest istotny dla interesariuszy sprawozdania finansowego, to wymaga on ujawnienia w dodatkowych informacjach i objaśnieniach (patrz pkt II.2. niniejszego opracowania).

Reasumując, w przypadku gdy dzień bilansowy przypadł na okres epidemii COVID-19, zdarzenia po dniu bilansowym, będące skutkami epidemii, mogą mieć zarówno charakter zdarzeń korygujących, jak i niekorygujących sprawozdanie finansowe. Zdarzenia te będą wymagały oceny kierownika jednostki, aby prawidłowo i rzetelnie ustalić w jakim zakresie powinny one zostać przedstawione w bieżącym okresie sprawozdawczym. Kierownik jednostki powinien dokonać ostatecznej oceny i klasyfikacji tych zdarzeń, co wpłynie na  wycenę i prezentację lub ujawnienia w sprawozdaniu finansowym.

Copyright GLC

Strategia, realizacja, wsparcie Tomczak | Stanisławski