+48 32 479 10 50

7 marca 2022

Amortyzacja podatkowa i księgowa środków trwałych. Stawki i metody amortyzacji środków trwałych.

Często, podczas wykonywania przez nas zleceń, pojawia się problem dotyczący nieprawidłowych stawek i metod amortyzacji podatkowej. Jest to spowodowane próbą uzgodnienia przez księgowych odpisów umorzeniowych, dokonywanych na podstawie przepisów podatkowych i bilansowych. W idealnej sytuacji, ich wartość jest ze sobą zgodna, jednak nie można  zapomnieć, że Ustawa o Rachunkowości (UoR) i Ustawy o podatku dochodowym inaczej podchodzą do tych zagadnień.

Adrian Pękalski, członek zespołu audytorskiego GLC zebrał najważniejsze informacje związane z zagadnieniem amortyzacji księgowej i podatkowej środków trwałych.

Dualność ksiąg rachunkowych

Trzeba pamiętać, że UoR stanowi samodzielną gałąź prawa. Oznacza to, że przepisów podatkowych lub pokrewnych nie można stosować w księgach rachunkowych bezpośrednio, chyba że UoR bezpośrednio to nakazuje.

W praktyce więc księgi rachunkowe prowadzi się co najmniej dwojako:

  • dla celów rachunkowości finansowej, zgodnie z Ustawa o Rachunkowości i Krajowymi Standardami Rachunkowości,
  • dla potrzeb podatkowych, zgodnie z obowiązującą jednostkę ustawą podatkową.

Oczywiście, nie jest to korzystne dla księgowych, gdyż wymaga  szczególnej uwagi i zwiększa nakład pracy, dlatego zmierza się często do jak najmniejszych różnic pomiędzy obiema księgami.  Skoro jednak  przepisy podatkowe są bardzo rygorystyczne, to w praktyce księgi prowadzone dla celów rachunkowości finansowej, prowadzone są w sposób uproszczony.

Jednak nie wszystkie uproszczenia są dopuszczalne.

Odpisy amortyzacyjne na gruncie przepisów podatkowych

Zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych środków trwałych, na gruncie przepisów podatkowych, zostały określone w art. 16f-16l Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) oraz art. 22f-22l Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Przepisy te są rozległe, ale można je sprowadzić do kilku zasad.

Podstawową metodą amortyzacji jest amortyzacja liniowa w oparciu o stawki, określone dla danego środka trwałego w wykazie środków trwałych. Środki trwałe o wartości początkowej poniżej 10.000 zł mogą zostać ujęte jednorazowo w koszty uzyskania przychodu. Dodatkowo możliwe jest zastosowanie następujących metod amortyzacji:

  • liniowej ze współczynnikiem,
  • degresywnej,
  • według stawek indywidualnych.

Zasadniczo jednak, w ramach prowadzonej działalności, najczęściej stosuje się stawki amortyzacji liniowej, określone w Klasyfikacji Środków Trwałych, chyba że wartość środka trwałego stanowi mniej niż 10.000 zł, wtedy jest on zaliczany jednorazowo w koszty uzyskania przychodu, lub też został on nabyty jako używany, gdyż wtedy stosuje się stawki indywidualne.

Powyższych zasad nie można jednak stosować bezpośrednio na gruncie przepisów prawa bilansowego

Odpisy amortyzacyjne dla celów rachunkowości finansowej

Zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych środków trwałych na gruncie UoR reguluje art. 32. Zgodnie z nim, amortyzacji dokonuje się drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres, przy czym rozpoczyna się ona nie wcześniej niż od dnia oddania go do użytkowania, a kończy się nie później niż z chwilą zrównania odpisów z jego wartością początkową lub dniem sprzedaż, likwidacji lub stwierdzenia niedoboru.

Ustalając stawkę amortyzacji, należy uwzględnić okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego. Czyli odpis amortyzacyjny danego środka następuje od dnia jego przyjęcia do dnia utraty wartości użytkowej, w drodze systematycznych odpisów, w stawce uwzględniającej okres jego użytkowania.

Określanie stawek środków trwałych

Należy tutaj wskazać, że UoR nie określa szczegółowo stawek, jakie powinny być stosowane dla poszczególnych środków trwałych, ale pozostawia to indywidualnemu osądowi. Nie ma tu również wyróżnionego progu wartościowego dla jednorazowego odpisu amortyzacyjnego.

Nie oznacza to jednak, że nie można go stosować w praktyce, gdyż prawo do tego daje zasad istotności art. 8 UoR. Pozwala ona na stosowanie, w ramach przyjętych zasad rachunkowości uproszczeń, o ile nie wpływają  one w istotnym stopniu na ocenę sytuacji finansowej jednostki.

W ramach polityki rachunkowości należy ująć progi, uprawniające do  stosowania jednorazowej amortyzacji lub innych uproszczeń, przy czym należy stosować  je w sposób  ciągły, a uproszczenia te nie mogą zniekształcać sprawozdania finansowego. Oznacza to, że w  teorii progi dla jednorazowej amortyzacji mogą być nawet wyższe od tych w przepisach podatkowych, jeżeli sytuacja finansowa na to pozwala.

Amortyzacja podatkowa – konkluzja

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, najważniejsze wnioski są następujące:

  • zasady dokonywania odpisów amortyzujących w ujęciu bilansowym muszą być sprecyzowane w polityce rachunkowości Jednostki,
  • w ramach polityki rachunkowości nie można powołać się na progi przewidziane w ramach przepisów podatkowych, gdyż UoR stanowi inną gałąź prawa,
  • progi uproszczeń stosowanych w ramach polityki rachunkowości muszą uwzględniać sytuację finansową i majątkową jednostki,
  • stawki amortyzacji podatkowej i bilansowej mogą być całkowicie różne,
  • stawka amortyzacji bilansowej powinna być wyznaczona w oparciu o okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego.

Jeśli masz pytania związane z tym tematem, zapraszamy do kontaktu. Adrian Pękalski jest ekspertem w dziedzinie sporządzania sprawozdań finansowych oraz wykonywania audytów finansowych przedsiębiorstw.

Napisz do nas!

 

Autor: Adrian Pękalski

Jesteśmy ekspertami w tej dziedzinie.

Skontaktuj się z nami

7 marca 2022

Zobacz więcej
Wróć do bloga