+48 32 479 10 50

Uproszczenie zbywania akcji w Prostej Spółce Akcyjnej

W dniu 01 lipca 2021 r. weszły w życie zmiany w Kodeksie Spółek Handlowych, które rozszerzyły dotychczasowy krąg spółek kapitałowych poprzez wprowadzenie tzw. prostej spółki akcyjnej. Poniżej zostanie omówione zagadnienie związane ze zbywaniem akcji takie spółki.

Stosownie do przepisów Kodeksu Spółek Handlowych, akcje takie są zbywalne z tym jednakże zastrzeżeniem, że nie mogą być dopuszczane ani wprowadzana do obrotu zorganizowanego w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi. Akcje takie nie mogą być zatem przedmiotem obrotu na giełdzie.

Pomimo powyższego, rozporządzające czynności prawne dokonane z naruszeniem § 2 komentowanego przepisu, są ważne. Celem takiego ukształtowania omawianej regulacji jest zapewnienie odpowiedniego poziomu pewności obrotu prawnego.

Forma zbycia akcji Prostej Spółki Akcyjnej

Bardzo istotna jest forma, w jakiej powinno nastąpić zbycie lub obciążenie akcji prostej spółki akcyjnej. Ustawodawca w tym wypadku przewiedział formę dokumentową pod rygorem nieważności. Czym jest forma dokumentowa? Forma dokumentowa stanowi obecnie formę o najniższym poziomie sformalizowania (najmniej solenną z form znanych ustawie). Jej zachowanie wymaga złożenia oświadczenia woli w postaci dokumentu. Stosownie do art. 773 KC dla jej zachowania konieczne jest złożenie oświadczenia woli w jakiejkolwiek postaci (graficznej, w postaci obrazu, dźwięku itp.) i utrwalenie jego treści na jakimkolwiek nośniku (np. papierze, pliku pdf., wav, mp. 3, itp), tak by możliwe było zapoznanie się z treścią oświadczenia (Kodeks Cywilny Komentarz, red. Gniewek, wyd. 9, 2019 Legalis).

Forma zbycia akcji w prostej spółce akcyjnej jest łagodniejsza niż w przypadku udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (gdzie wymagane jest notarialne poświadczenie podpisu), jednakże są bardziej wymagające niż w przypadku spółki akcyjnej, ponieważ pojawił się wymóg zbycia akcji w formie dokumentowej pod rygorem nieważności. Oznacza to zatem, że akcje prostej spółki akcyjnej mogą zostać zbyte np. poprzez e-mail. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z przepisami Kodeksu Spółek Handlowych umowa spółki może uzależnić zbycie akcji od zgody spółki lub też w inny sposób je ograniczyć. Natomiast zbycie akcji nie w pełni pokrytej wymaga zgody spółki aż do chwili wniesienia wkładu w całości.

Przewidziane przez ustawodawcę uproszczenia w obrocie akcjami prostej spółki akcyjnej należy uznać korzystne dla obrotu gospodarczego, ale dopiero praktyka pokaże, jaka jest skuteczność takich uregulowań.

Rada dyrektorów w Prostej Spółce Akcyjnej

Jedną z całkowitych nowości w polskim systemie prawnym, jest wprowadzenie na wzór systemu amerykańskiego rady dyrektorów jako organu prostej spółki akcyjnej. Cechą charakterystyczną rady dyrektorów, jest łączenie przez ten organ funkcji zarządu i rady nadzorczej. Tym samym Rada Dyrektorów jest odpowiedzialna zarówno za prowadzenie spraw spółki, jej reprezentacje jak i sprawowanie nadzoru nad prowadzeniem jej spraw. Nie wyłącza to jednak możliwości ustanowienia w prostej spółce akcyjnej odrębnie zarządu i rady nadzorczej, jak ma to miejsce w przypadku pozostałych spółek kapitałowych (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna). Należy przy tym nadmienić, że ustanowienie rady nadzorczej w prostej spółce akcyjnej jest fakultatywne.

Jakie zadania spełnia Rada Dyrektorów w Prostej Spółce Akcyjnej

Członkami rady dyrektorów są dyrektorzy, powoływani co do zasady uchwałą akcjonariuszy o ile umowa spółki nie stanowi inaczej. Akcjonariusze uchwałą mogą w każdym czasie odwołać poszczególnych dyrektorów. Jak wskazują przepisy, uchwały rady dyrektorów wymaga w szczególności:

  • podejmowanie decyzji o strategicznym znaczeniu dla spółki;
  • ustalanie rocznych i wieloletnich planów biznesowych;
  • ustalenie struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa spółki i ukształtowanie podstawowych funkcji związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich dyrektorów, natomiast odwołać ją może każdy z dyrektorów.

Jakie mają obowiązki dyrektorzy wykonawczy i niewykonawczy?

Ze względu na łączenie przez radę dyrektorów funkcji zarządu i rady nadzorczej, nowe przepisy dokonują rozróżnienia na dyrektorów wykonawczych i dyrektorów niewykonawczych. W umowie spółki, regulaminie rady dyrektorów lub w uchwale rady dyrektorów można wskazać, że poszczególne czynności dotyczące prowadzenia przedsiębiorstwa spółki będą wykonywane przez wskazanych dyrektorów, zwanych dyrektorami wykonawczymi. W takim wypadku pozostali dyrektorzy (dyrektorzy niewykonawczy) sprawować będą nadzór nad prowadzeniem spraw spółki.

Do szczególnych obowiązków dyrektorów niewykonawczych należy ocena prawidłowości i rzetelności sprawozdania z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego, a także przedstawienie walnemu zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. Widać więc, że dyrektorzy wykonawczy pełnią funkcje członków zarządu, a dyrektorzy niewykonawczy wykonują zadania rady nadzorczej, przy czym takie rozdzielnie kompetencji nie jest obligatoryjne.

W celu usprawnienia wypełniania zadań przez poszczególne grupy dyrektorów, w spółce może zostać powołany komitet wykonawczy dla dyrektorów wykonawczych, oraz komitet rady dyrektorów dla dyrektorów niewykonawczych.

Wkład w postaci pracy w Prostej Spółce Akcyjnej

Akcje w prostej spółce akcyjnej (P.S.A.) mogą być obejmowane zarówno za wkłady pieniężne, jak i za wkłady niepieniężne. Wkłady niepieniężne można podzielić na:

  • zwiększające wysokość kapitału akcyjnego – czyli takie, które spełniają kryteria zdolności aportowej wkładów (np. prawa rzeczowe, takie jak własność nieruchomości czy ruchomości; prawa majątkowe na dobrach niematerialnych, takie jak autorskie prawa majątkowe, patenty, znaki towarowe, etc.);
  • niezasilające kapitału akcyjnego – czyli prawa niezbywalne, świadczenie pracy, usług i inne niemające zdolności aportowej zgodnie z art. 14 § 1 KSH.

Wkład w postaci pracy lub usługi, a umowa spółki

Jeśli przedmiotem wkładu jest świadczenie pracy lub usług, konieczne jest dodatkowe określenie w umowie spółki rodzaju i czasu świadczenia tej pracy lub usług. W praktyce będzie to oznaczało, że akcjonariusz może się zobowiązać do świadczenia na rzecz spółki pracy w określonym wymiarze czasu i w określonym charakterze, a także przez określony czas, przy czym brak jest tu jakichkolwiek innych wymogów minimalnych. Wkładem będzie też mogło być świadczenie usług o dowolnym charakterze, przy czym istotne jest tutaj również precyzyjne określenie rodzaju i czasu świadczenia usług.

Wkład niepieniężny nie wpływa na wysokość kapitału akcyjnego

Należy mieć jednak na uwadze, że jeśli wkładem niepieniężnym na pokrycie akcji będzie świadczenie pracy lub usług, to taki wkład niepieniężny nie będzie przeznaczany na kapitał akcyjny i nie będzie miał wpływu na jego wysokość. Na kapitał akcyjny przeznacza się bowiem wyłącznie wkłady pieniężne oraz wkłady niepieniężne, które posiadają zdolność aportową.

Sama możliwość wniesienia wkładów w postaci pracy lub usług jest jedną z cech charakterystycznych dla spółek osobowych, a niestosowaną dotychczas w spółkach kapitałowych, jednak zdaniem projektodawców wprowadzenie takiego rozwiązania do P.S.A. daje możliwość połączenia wkładów finansowych dostarczanych przez inwestorów z umiejętnościami, wiedzą, pomysłami czy pracą założycieli start-upów, do których skierowana jest ta nowa forma prowadzenia działalności.

Warto zwrócić jednak uwagę, że w przypadku zakładania P.S.A. w drodze elektronicznej wkłady mogą zostać wniesione wyłącznie w formie pieniężnej.

Forma umowy dla Prostej Spółki Akcyjnej

Odnosząc się do zagadnienia formy umowy Prostej Spółki Akcyjnej należy zauważyć, że w jej przypadku zastosowanie mają regulacje analogiczne do tych odnoszących się już do Spółki Akcyjnej. Umowa prostej spółki akcyjnej również powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Udział notariusza w procesie zawiązania spółki ogranicza ryzyko błędów, co do treści umowy, zwłaszcza skutkujących jej niezgodnością z prawem, a także niejasności w jej sformułowaniu.

Zawarcie umowy Prostej Spółki Akcyjnej przy wykorzystaniu wzorca umowy

Umowa Prostej Spółki Akcyjnej może być również zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy. W tym celu należy wypełnieć formularz udostępniony w systemie teleinformatycznym i opatrzyć umowę kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Umowa prostej spółki akcyjnej jest zawarta po wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego wszystkich danych koniecznych do jej zawarcia i z chwilą opatrzenia ich podpisem elektronicznym.

Powyższa forma nie stanowi alternatywy wobec aktu notarialnego forma czynności prawnej, pozwala raczej „zastąpić” formę aktu notarialnego. Procedura ta upraszcza i przyspiesza proces założycielski nie tylko dzięki możliwości wypełnienia dokumentów koniecznych do zawiązania spółki w formie elektronicznej, skutkuje także brakiem konieczności odrębnego wypełniania zgłoszenia spółki do rejestru, co wpływa znacznie na skrócenie czasu jej rejestracji. Wniosek o wpis do rejestru spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca powinien zostać rozpoznany w terminie jednego dnia od daty wpływu.

Co ważne, forma ta wiąże się z pewnym ograniczeniem – w przypadku spółki, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy, na pokrycie akcji pierwszej emisji wnosi się wyłącznie wkłady pieniężne.

Kapitał akcyjny w Prostej Spółce Akcyjnej

Nowością legislacyjną wprowadzoną w konstrukcji Prostej Spółki Akcyjnej jest brak kapitału zakładowego znanego z tradycyjnej spółki akcyjnej. Stosownie do treści art. 3003 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku – Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. z 2020 poz. 1526, „KSH”):

„W spółce tworzy się wyrażony w złotych kapitał akcyjny, na który przeznacza się wniesione wkłady pieniężne oraz niepieniężne”.

Oznacza to, że kapitał akcyjny, który chociaż jest kapitałem obligatoryjnym, nie ma charakteru stałego. Minimalna wysokość kapitału akcyjnego została określona jako 1,00 zł – warto przypomnieć, że w przypadku spółki akcyjnej kapitał zakładowy powinien wynosić co najmniej 100.000,00 zł. Co więcej, kapitał akcyjny PSA nie musi zostać ujawniony w umowie spółki, zaś zmiana wysokości kapitału akcyjnego nie stanowi zmiany umowy spółki (art. 3003 § 2 KSH).

Ostateczną wysokość kapitału akcyjnego przy zgłaszaniu spółki do rejestru przedsiębiorców określa się na podstawie sumy wartości wniesionych wkładów przeznaczonych na kapitał akcyjny (art. 30012 § 3 pkt 2 KSH). Warto także zauważyć, iż prawodawca dopuścił możliwość wniesienia przez akcjonariuszy wkładów niepieniężnych w postaci prawa niezbywalnego lub świadczenia pracy bądź usług, o ile wkłady te nie są przeznaczone na pokrycie kapitału akcyjnego.

Kapitał akcyjny w Prostej Spółce Akcyjnej nie dzieli się na akcje

W tym miejscu podkreślić jednak trzeba, iż kapitał akcyjny w Prostej Spółce Akcyjnej nie dzieli się na akcje (ilość akcji akcjonariusza nie będzie powiązana z wysokością wniesionych wkładów, a wszelkie decyzje w tym zakresie uzależnione są od woli akcjonariuszy), toteż – mając na uwadze minimalną wysokość kapitału akcyjnego – kapitał ten nie pełni także funkcji zabezpieczającej i gwarancyjnej interesów wierzycieli.

Jaki jest cel elastycznego kapitału akcyjnego w Prostej Spółce Akcyjnej?

Utworzenie elastycznego kapitału akcyjnego ma na celu umożliwić akcjonariuszom jego swobodną modyfikację w zależności od potrzeb spółki, bez konieczności odbywania ściśle sformalizowanego walnego zgromadzenia akcjonariuszy, co w tradycyjnej spółce akcyjnej w przypadku rozproszonego akcjonariatu było trudne i bardzo czasochłonne.  Nowe regulacje dotyczące kapitału akcyjnego PSA są zupełnie odmienne od regulacji dotyczących spółki akcyjnej, niemniej, pamiętać trzeba, iż emisja nowych akcji w dalszym ciągu stanowi zmianę umowy spółki (art. 300103 KSH), z wyjątkiem sytuacji, w której emisja akcji następuje uchwałą akcjonariuszy podejmowaną na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki przewidujących maksymalną liczbę akcji i termin ich emisji.

Prosta Spółka Akcyjna – dla kogo jest rozwiązaniem?

Ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw1 wprowadziła do prawa polskiego nowy typ spółki handlowej – prostą spółkę akcyjną (PSA).

Prosta Spółka Akcyjna – największa rewolucja w Kodeksie Spółek Handlowych od czasów jego uchwalenia

Termin wejścia w życie przepisów był wielokrotnie przesuwany, jednak z dniem 1 lipca 2021 r. przedsiębiorcy mogą założyć nowy typ spółki – Prostą Spółkę Akcyjną.

Przysłuchaj naszego podcastu o Prostych Spółkach Akcyjnych GLC #tozależy Czy prosta spółka akcyjna jest prosta?

Prosta Spółka Akcyjna różni się od dotychczasowych form prawnych między innymi następującymi rozwiązaniami:

  • Brak kapitału zakładowego – W spółce tworzy się wyrażony w złotych kapitał akcyjny. Kapitał akcyjny w Prostej Spółce Akcyjnej nie dzieli się na akcje (ilość akcji akcjonariusza nie jest powiązana z wysokością wniesionych wkładów).
  • Praca/usługi jako wkład – po raz pierwszy w prawie polskim dopuszczono przyznawanie praw członkowskich spółki kapitałowej w zamian za wkłady inne niż kapitałowe. Akcjonariusz może się zobowiązać do świadczenia na rzecz spółki pracy w określonym wymiarze czasu i w określonym charakterze. Wkłady te nie zasilają kapitału akcyjnego.
  • Możliwość wypłat z kapitału akcyjnego – majątek odpowiadający wartości wkładów kapitałowych wniesionych do spółki może być zwracany akcjonariuszom, jeżeli nie jest potrzebny na finansowanie prowadzonej działalności i nie zagraża to interesom wierzycieli spółki.
  • Wybór pomiędzy tradycyjnym systemem zarządczym – zarząd i rada nadzorcza oraz ustrojem mieszanym – rada dyrektorów. Nowe przepisy dokonują  jednak rozróżnienia na dyrektorów wykonawczych i dyrektorów nie wykonawczych.
  • Uproszczenie w obrocie akcjami – akcje mogą zostać zbyte w formie dokumentowej – również poprzez email, wiadomość sms, komunikator internetowy.

Wszystkie powyższe rozwiązania zostaną opisane w kolejnych artykułach na Blogu GLC.

Jak wygląda procedura połączenia spółek?

Łączenie spółek może być dobrą metodą zwiększenia efektywności przedsiębiorstwa, przy jednoczesnym obniżeniu kosztów ich prowadzenia. Coraz więcej osób decyduje się na ten proces.

Na czym polega połączenie spółek?

Mówiąc bardzo skrótowo, połączenie spółek polega przeniesieniu majątku jednej spółki na drugą spółkę. Żeby lepiej zrozumieć cały proces warto wiedzieć co rozumiemy pod pojęciem spółki.

Spółka kapitałowa to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna. Wyróżniamy też spółki osobowe – jawną, partnerską, komandytową i komandytowo-akcyjną. Kapitałowe mogą łączyć się zarówno między sobą jak i z osobowymi. Ważne jest jednak, iż w tym drugim przypadku, spółka osobowa nie może być ani spółką przejmującą, ani nowo zawiązaną. W przypadku połączenia spółek osobowych zawsze powstanie kapitałowa. Możliwość ta wyłączona jest dla spółek w likwidacji.

Rodzaje połączenia spółek

Prawo przewiduje dwa rodzaje połączenia spółek. Pierwszym z nich jest przejęcie. Polega ono na przeniesieniu całego majątku jednej spółki (przejmowanej) na drugą (przejmującą) w zamian za udziały lub akcje tej drugiej. W przypadku tej formy nie jest konieczne przeprowadzanie likwidacji, spółka, która została przejęta przestaje istnieć w momencie wykreślenia jej z Krajowego rejestru Sądowego.

Takie połączenie spółek pozwala na podwyższenie kapitału zakładowego spółki przejmującej, po to, aby wydać wspomniane akcje lub udziały. Nie podwyższa się kapitału gdy udziały lub akcje własne spółki przejmującej są wystarczające lub gdy spółka dominująca przejmuje spółkę zależną. Drugą opcją jest fuzja spółek. polega ona na zawiązaniu nowego podmiotu, na który przeniesione zostaną majątki łączących się spółek – w zamian za udziały lub akcje nowo zawiązanej spółki. W momencie wykreślenia z rejestru, bez postępowania likwidacyjnego, łączące się spółki przestają istnieć, a ich wspólnicy stają się wspólnikami nowego podmiotu.

obsługa prawna firm, biegły rewident Katowice, fuzje spółek

Jak przeprowadzić połączenie spółek?

Połączenie spółek poprzedzone musi być kilkoma czynnościami. Najpierw przygotować należy plan połączenia spółek. Konieczne jest, aby był on sporządzony na piśmie – jego treść ustalić muszą spółki, które będą podlegać łączeniu. Co więcej, plan i informację o połączeniu należy zgłosić do rejestru spółek i Monitora Sądowego i Gospodarczego. Musi się też ona znaleźć na stronie internetowej spółki.

Co musi zawierać plan połączenia spółek?

Co musi zawierać plan? Elementami obligatoryjnymi są typ, siedziba, firma każdej ze spółek (w przypadku fuzji – także nowej) oraz sposób łączenia. W planie znaleźć muszą się stosunek wymiany udziałów lub akcji i zasady odnoszące się do tej wymiany prawa przyznane wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym oraz szczególne korzyści dla członków organów spółek. Można w tego wywieść, iż ustawodawca zadbał o to, aby połączenia spółek nie dokonywano na szkodę spółek dotychczas istniejących. W planie umieścić należy też konkretny dzień, od którego udziały lub akcje uprawniają do uczestniczenia w zysku spółki powstałej po połączeniu.

Plan połączenia bada biegły rewident, robiąc to pod kątem prawidłowości i rzetelności. Po zaakceptowaniu dokumentu, konieczne jest uchwalenie połączenia. Projekt uchwały załącza się do wniosku, należy też załączyć informację o stanie księgowym. Do uchwały, zarząd spółki przygotowuje sprawozdanie zawierające uzasadnienie czynności, zarówno prawne jak i ekonomiczne. Żeby połączenie doszło do skutku, wszyscy wspólnicy muszą wyrazić na nie zgodę. Po wyrażeniu zgody należy sporządzić nowy statut spółki. Można też po prostu wprowadzić odpowiednie zmiany w gotowym już planie, co będzie rozwiązaniem prostszym. Ostatnim etapem procedury będzie rejestracja połączenia podmiotów w rejestrze spółek.

Uproszczona procedura połączenia spółek

Warto wiedzieć, że istnieje też specjalna, uproszczona procedura połączenia spółek. Można z niej skorzystać jeżeli spółka przejmująca ma w przejmowanej spółce więcej niż 90 procent kapitału zakładowego, a ponadto nie obejmuje tego kapitału w całości lub też jeśli połączeniu podlegają małe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których wspólnikami (nie więcej niż dziesięciu) są osoby fizyczne.

Uproszczona procedura pozwala na przygotowanie uproszczonego planu połączenia – na piśmie zawarte muszą być uzgodnienia między spółkami. Taki plan ogłasza się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W tym wypadku, uchwała zgromadzenia wspólników potwierdzona musi być większością 3/4 głosów (chyba że większej ilości wymagają umowa spółki czy też jej statut). Ostatnim etapem w tym wypadku jest zgłoszenie wniosku o połączenie do właściwego sądu rejestrowego.

Data wpisania powstałej spółki do rejestru przedsiębiorców uważana jest za dzień połączenia spółek. Zamiennie można też uznać datę zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego. Wykreślenia spółek, które przestaną istnieć zostaną dokonane automatycznie.

Kiedy jest możliwe połączenie spółek?

Możliwość połączenia spółek zachodzi gdy wyrażona zostanie zgoda wspólników. Nie ma w przepisach konkretnych wymogów odnośnie czasu istnienia spółek czy innych czynników. Nie ma także przymusu łączenia. Czynności dokonuje się wtedy, gdy przedsiębiorcy uznają, że łączenie w jednej lub drugiej formie będzie korzystne dla ich interesów.

Procedura łączenia spółek to proces, w czasie przeprowadzania którego przydaje się obsługa prawna firm. Prawnik zadba o to, aby dopełnić wszelkich formalności, przeprowadzić łączenie zgodnie z przepisami. Doradzi też, która forma jest w naszym przypadku najkorzystniejsza. Dobrze jest powierzyć wszystkie sprawy przedsiębiorstwa konkretnemu specjaliście lub ich grupie. Dzięki temu mają oni kompleksowy wgląd w funkcjonowanie firmy.

Wymiana udziałów (akcji)

Korzystna interpretacja ogólna MF przy restrukturyzacji rozłożonej w czasie

Podatnicy planujący restrukturyzację związaną z wymianą udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego uzyskali jednoznaczne stanowisko w zakresie spełnienia warunku dotyczącego nabycia większościowego pakietu udziałów (akcji) w spółce w wyniku dokonania więcej niż jednej transakcji przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy.

Wątpliwości interpretacyjne, które były podstawą wydania interpretacji ogólnej Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 7 maja 2021 r. dotyczyły wykładni przepisów art. 24 ust. 8a-8c ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 4, 11 i 12 ustawy o CIT. Przedmiotowe przepisy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. w całości implementowały przepisy Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r.

Wymiana udziałów – Dyrektywa 2009/133/WE

Celem implementacji przepisów Dyrektywy 2009/133/WE do polskiego porządku prawnego było co do zasady zniesienie skutków podatkowych wymiany udziałów. Przypomnieć należy, iż Dyrektywa określa „wymianę udziałów” jako czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowanie na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych.

Oczywistym jest, iż zarówno przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, jak i przepisy art. 24 ust. 8a-8c ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 4, 11 i 12 ustawy o CIT miały umożliwić podatnikom neutralne podatkowo wymiany udziałów (akcji) dokonywane w celu uzyskania przez spółkę nabywającą większości praw głosu w spółce nabywanej.

W obecnej treści art. 24 ust. 8a-8c ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 4, 11 i 12 ustawy o CIT przewiduje się, iż przedmiotowe przepisy stosuję się również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie.

Literalna wykładnia powyższych przepisów nie wskazuje, czy transakcje rozłożone w okresie, o którym mowa powyżej, mają dotyczyć transakcji z jednym udziałowcem (akcjonariuszem) czy też z dowolną liczą osób fizycznych lub prawnych, z którym zawarto odrębne transakcji wniesienia aportów, a które w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy doprowadzą do uzyskania przez spółkę nabywająca większościowego pakietu udziałów (akcji).

Obowiązująca linia orzecznicza sądów administracyjnych

Wskazać należy, iż literalna analiza powyższych przepisów niewątpliwie ograniczała zakres dokonywanych transakcji w zasadzie do jednego udziałowca (akcjonariusza). Takie rozumienie nie jest jednak zgodne z wykładnią celowościową art. 24 ust. 8a-8c ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 4, 11 i 12 ustawy o CIT i obecnie obowiązującą (dominującą) linią orzeczniczą sadów administracyjnych.

Powyższy pogląd wyraził m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2018 r. sygn. akt II FSK 753/18 dotyczącym przepisów ustawy PIT. Literalne brzmienie przepisu art. 24 ust. 8a w związku z ust. 8c ustawy o PIT nie ogranicza jego stosowania do nabycia udziałów tylko od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji. Zgodnie z prezentowanym stanowiskiem, zróżnicowanie podatkowych skutków działań mających ten sam cel tylko w zależności od dopuszczalnej w świetle przepisów prawa ilości osób, które zawiązały spółkę, mogłoby zniweczyć cel założony przez ustawodawcę w art. 24 ust. 8a poprzez ograniczenie jego stosowania i prowadzić do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnopodatkowej wspólników spółek kapitałowych podejmujących tożsame, zgodne z prawem, działania restrukturyzacyjne w zależności od tego, jaki pakiet udziałów (akcji) posiadali.

Uwzględniając powyższe – Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wskazał, że należy zatem przyjąć za prawidłową taką interpretację przepisów art. 24 ust. 8a–8c ustawy PIT oraz art. 12 ust. 4d, 11 i 12 ustawy CIT, która dopuszcza ich stosowanie również w modelu, w którym większość głosów w spółce nabywanej jest uzyskiwana przez spółkę nabywającą w wyniku nabycia udziałów (akcji) w tej spółce od większej liczby udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki w drodze odrębnych transakcji zawartych w okresie 6 miesięcy.

Przedmiotowa interpretacja ogólna jest bardzo istotnym elementem stabilizacji niepewnego systemu podatkowego związanego z restrukturyzacjami spółek prawa handlowego. Wnioski zaprezentowane przez Ministra Finansów należy w pełni zaaprobować, zaś sytuacja prawno-podatkowa grup wspólników zbywających swoje udziały (akcje) do spółek nabywających jest zdecydowanie bardziej bezpieczna z punktu widzenia występującego uprzednio ryzyka podatkowego.

Pełną treść interpretacji ogólnej znajdziesz na: www.mf.gov.pl

Opodatkowanie spółek komandytowych podatkiem CIT

Maciej Szymik z adwokatem i doradcą podatkowym Markiem Mikułą rozmawia o skutkach opodatkowania spółek komandytowych podatkiem CIT. Rok 2021 przyniósł wiele zmian w opodatkowaniu biznesu. Jedną ze zmian jest opodatkowanie spółek komandytowych, jawnych, osobowych. Spółki komandytowe, co do zasady, od 1 stycznia 2021 roku zostały objęte podatkiem CIT na poziomie 19% lub 9% w przypadku małych podatników. Dlaczego to jest takie kontrowersyjne i dlaczego tu jest CIT?

Rok obrotowy spółki komandytowej, a nowelizacja ustawy o CIT

Z dniem 1 stycznia 2021 r. opodatkowanie spółek komandytowych stało się faktem. Ustawa nowelizującą z dnia 28 listopada 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2123) dalej jako: ustawa nowelizującą przewiduję, iż spółki komandytowe uzyskają status podatnika CIT z dniem 1 stycznia 2021 r. lub 1 maja 2021 r. Przedłużenie roku obrotowego spółki do dnia 30 kwietnia 2021 r. powoduje dla przedsiębiorców określone skutki prawno-podatkowe.

Rok obrotowy spółki komandytowej

Art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej określa, że spółka komandytowa, której rok obrotowy równy jest kalendarzowemu, stanie się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych od 1 stycznia 2021 r., termin zamknięcia ksiąg rachunkowych i sporządzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2020, wynikający z przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351 ze zm.), pokryje się z terminem zamknięcia ksiąg rachunkowych wynikającym z art. 12 ust. 3 ustawy nowelizującej, czyli 31 grudnia 2020 r.

Natomiast, gdy spółka komandytowa uzyska status podatnika podatku dochodowego od osób prawnych z dniem 1 maja 2021 r., to wówczas jest ona obowiązana do zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień poprzedzający ten dzień (tj. na dzień 30 kwietnia 2021 r.).

Czy spółka komandytowa jest zobowiązana sporządzić sprawozdanie finansowe na dzień 30 kwietnia 2021 r.?

Czy oznacza to zatem, iż spółka komandytowa jest zobowiązana sporządzić sprawozdanie finansowe na dzień 30 kwietnia 2021 r.? Według wyjaśnień Ministerstwa Finansów z dnia 21 stycznia 2021 r. nie został wprowadzony samoistny obowiązek sporządzania przez spółkę komandytową sprawozdania finansowego na dzień 30 kwietnia 2021 r.

Spółka komandytowa, która zostanie podatnikiem podatku CIT od 1 maja 2021 r., nie będzie miała obowiązku sporządzenia na dzień 30 kwietnia 2021 r. sprawozdania finansowego. Ministerstwo wyjaśniło również, iż Rok obrotowy takiej spółki komandytowej, który zaczął się 1 stycznia 2021 r., będzie trwał do 31 grudnia 2021 r. i za ten okres będzie sporządzone sprawozdanie finansowe. Zasadniczo zatem ksiąg rachunkowych spółki komandytowej na ww. dzień 30 kwietnia 2021 r., a następnie ich otwarcie na 1 maja 2021 r. nastąpi wyłącznie dla celów podatkowych, bez obowiązku sporządzania sprawozdania finansowego na 30 kwietnia 2021 r.

Księga rachunkowa a rok obrotowy

Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy nowelizującej istnieje możliwość niezamykania ksiąg rachunkowych (jeżeli ostatni dzień roku obrotowego spółki komandytowej przypada w okresie od dnia 31 grudnia 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r.) i kontynuacji roku obrotowego do dnia 30 kwietnia 2021 r. W takim przypadku – zdaniem Ministerstwa Finansów – przepis art. 12 ust. 4 ustawy nowelizującej stanowi lex specialis do art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości.

Wykładnia treści art. 12 ust. 4 ustawy nowelizującej prowadzi zatem to wniosku, iż jeżeli rok obrotowy spółki komandytowej jest równy kalendarzowemu, to jej rok obrotowy w tym przypadku będzie trwał od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. i za ten okres będzie sporządzane sprawozdanie finansowe. Kolejny rok obrotowy będzie obejmował okres od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.

Copyright GLC

Strategia, realizacja, wsparcie Tomczak | Stanisławski