Dokumentacja cen transferowych. Smutny obowiązek wynikający z ustawy, czy może narzędzie, które rzeczywiście pozwala uchronić podmioty przed negatywnymi konsekwencjami ze strony organów podatkowych? Jest to zasadnicza kwestia dla wszystkich podmiotów powiązanych, na których ciąży obowiązek sporządzenia wyżej wspomnianej dokumentacji.
Podmioty powiązane, dokonujące między sobą transakcji zobowiązane są do stosowania zasady arm’s length, a więc do ustalania cen w transakcjach wewnętrznych na warunkach rynkowych, czyli takich, które zostałyby uzgodnione przez podmioty niezależne działające w porównywalnych okolicznościach. W celu wykazania przestrzegania tej zasady podmioty zobligowane są również wedle art. 11k ust. 2 ustawy o CIT do sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne: 10 000 000 zł – w przypadku transakcji towarowej; 10 000 000 zł – w przypadku transakcji finansowej; 2 000 000 zł – w przypadku transakcji usługowej; 2 000 000 zł – w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1-3, natomiast w przypadku transakcji kontrolowanych z podmiotem mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową lub zagranicznym zakładem położonym na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, próg dokumentacyjny wynosi: 2 500 000 zł – w przypadku transakcji finansowej; 500 000 zł – w przypadku transakcji innej niż transakcja finansowa. W dużym skrócie po przekroczeniu wartości tych transakcji podmioty powiązane są przez prawo zobowiązane do sporządzenia DCT. Dokumentacja ta ma odpowiedzieć na pytanie, czy podmioty na pewno stosowały się do zasady arm’s length.
W głowach wielu przedsiębiorców często pojawia się pytanie ”czy na pewno DCT jest na tyle ważnym zagadnieniem, że trzeba przykładać do niego aż tyle wagi?” Otóż tak, w styczności z organem podatkowym jest to niezwykle ważny dokument, który pozwoli im ocenić, czy transakcje nie prowadzą do sztucznego obniżania podstawy opodatkowania w Polsce, co jest kluczowe dla zapobiegania erozji bazy podatkowej i przerzucaniu zysków do jurysdykcji o niskich podatkach. Jeżeli ten dokument zostanie sporządzony w sposób powierzchowny, ogólnikowy lub niegruntowny- organy na pewno nie pozostawią sprawy i będą domagały się wyjaśnień. W ten sposób podmiot może narazić się na odpowiedzialność karno-skarbową, a co za tym idzie- wielomilionowe kary finansowe, dlatego tak ważne jest, aby dokumentację sporządzić zgodnie ze stanem rzeczywistym, w oparciu o prawdziwe dane i przy pomocy wykwalifikowanych specjalistów.
W celu efektywnego realizowania działań zmierzających do zmniejszania ryzyka podatkowego w zakresie cen transferowych zarówno w przypadku transakcji planowanych, jak i już realizowanych należą przede wszystkim: sporządzenie kompletnej i poprawnej dokumentacji cen transferowych odpowiadającej wymaganiom określonym w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, która stanowi podstawowe zabezpieczenie transakcji zawartych z podmiotami powiązanymi, a także prawidłowe przeprowadzenie analizy porównawczej (benchmark) pozwalającej na dodatkowe uzasadnienie i zabezpieczenie poziomu cen stosowanego przez strony transakcji kontrolowanej.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że DCT pełni kluczową rolę w procesie zarządzania ryzykiem cen transferowych, gdyż ze względu na pełnioną funkcję gwarancyjną będzie stanowiła główny element kontroli podatkowej. Dokument ten należy rozumieć jako podstawowe źródło dowodowe zawierające informacje umożliwiające przeprowadzenie analizy istoty działań gospodarczych oraz dokonanie ich oceny wskazującej, czy wynagrodzenie w transakcji zawartej pomiędzy podmiotami powiązanymi zostało ustalone na poziomie rynkowym, czyli nieróżniącym się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty- inaczej mówiąc, czy podmioty ze sobą powiązane, sztucznie nie zaniżyły wartości transakcji, ażeby zmniejszyć podstawę opodatkowania i w ten sposób ponieść mniejsze koszty w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących na rynku, które dokonały analogicznie podobnej transakcji. Prawidłowe sporządzenie dokumentacji cen transferowych powinno być priorytetem podatnika celem przygotowania się do kontroli cen transferowych.
Należy przygotowywać ją na bieżąco wraz z każdą nową realizowaną transakcją z podmiotem powiązanym, aby ułatwić zbieranie niezbędnych dokumentów i danych. Ponadto monitorować aktualny stan stosowanych cen w odniesieniu do poziomu rynkowego, a więc czy wartości dokonywanych transakcji z podmiotem powiązanym na pewno mieszczą się w przedziale aktualnych cen transakcji podmiotów niepowiązanych. To bardzo ważne, gdyż określone ceny mogą na bieżąco zmieniać się w odniesieniu do niepewnej sytuacji geopolitycznej (wojna w Iranie, na Ukrainie).
Oprócz podstawowej funkcji DCT jaką jest zapewnienie ochrony przed sankcjami związanymi z cenami transferowymi, wyróżnić należy także inną, równie ważną tj. podstawę do obrony w toku kontroli podatkowej. Dokumentacja cen transferowych powinna być uznawana za element przygotowania się do kontroli podatkowej, ale również za formę wsparcia administracji podatkowej w toku kontroli – jako wiarygodne źródło informacji o cenach transferowych. Należy uznać, że prawidłowo sporządzone DCT pozwoli podatnikowi na szybsze uporanie się z możliwą kontrolą podatkową, gdyż organy będą dysponować wszelkimi niezbędnymi informacjami określonymi właśnie w tym dokumencie. Dokumentacja cen transferowych będzie dostarczała argumentów przemawiających za racjonalnością podejmowanych przez podatnika działań, a przeprowadzoną przy jej sporządzaniu analizę cen transferowych należy uznać za przykład kalkulacji ekonomicznej stanowiącej podstawę podejmowanych przez podatnika decyzji. Zatem dokument ten dostarczy organom podatkowym wiedzy, dlaczego podatnik postąpił w określony sposób, a także dokonał danej transakcji, a więc nada ekonomiczny sens działaniom podatnika. Dokumentacja cen transferowych jest pierwszym dokumentem, który zazwyczaj podlega weryfikacji przez organy podatkowe, a więc stanowi ona pierwszą linię obrony przed doszacowaniem dochodu podatnika. Dlatego też dobrze opracowana dokumentacja cen transferowych stanowi pierwszą szansę podatnika na uniknięcie negatywnych konsekwencji podatkowych, a tym samym szybsze zakończenie sprawy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa wyłącznie minimalne wymagania co do zawartości dokumentacji cen transferowych. Warto wskazać, że wyjście poza to minimum i uwzględnienie w dokumentacji również innych elementów może przyczynić się do wykazania rynkowości transakcji zawieranych przez niego z podmiotami powiązanymi, a co za tym idzie - brak dodatkowych zobowiązań podatkowych i długotrwałych batalii z organami podatkowymi, które potrafią okazać się wyniszczające dla podatników. Przede wszystkim w DCT powinny znaleźć się takie dokumenty źródłowe jak: umowy i zamówienia, zestawienia kosztów i wydatków, arkusze kalkulacyjne dotyczące zasad ustalania ceny, podsumowanie przeprowadzonej analizy cen transferowych.
Brak DCT nie wskazuje z mocy prawa na nierynkowość cen, natomiast dla podatnika ważna okazać może się informacja, iż jej sporządzenie wiąże się z powstaniem domniemania rynkowości, które musi dopiero zostać obalone przez organy podatkowe, by móc mówić o zakwestionowaniu rynkowości ceny i doszacowaniu dochodu. Jest to ważna gwarancja dla podatnika, gdyż dokument ten staje się w istocie zapewnieniem go, że informację przez niego tam wskazane są prawidłowe (ceny są rynkowe) i dopiero działanie organu może zmienić te kwestię, natomiast do tego hipotetycznego momentu może nie martwić się o swoją sytuację. Zaznaczyć należy, że jeżeli dokumentacja jest niekompletna lub zawiera istotne błędy, domniemanie nie powstanie, dlatego tak ważne jest, aby sporządził ją specjalista. Z kolei podmiot, który DCT nie sporządził, z takiego uprawnienia w ogóle nie skorzysta.
Tak jak wspominałem na początku samo sporządzenie DCT nie uchroni podatnika automatycznie od dodatkowych zobowiązań podatkowych. Oprócz samego sporządzenia DCT winno ono być niewadliwe tj. Posiadać dostateczną jakość, a więc spełniać wszystkie warunki dla niej określone, w tym w szczególności co do formy. sporządzenie formalnie poprawnej i rzetelnej merytorycznie dokumentacji cen transferowych pozwoli na przekonanie organu do rynkowości stosowanych cen i warunków oraz obrony cen przyjętych przez podatnika w ramach transakcji z podmiotami powiązanymi. To właśnie eksperci GLC z wieloletnim doświadczeniem pomogą Państwu uporać się z tą skomplikowaną procedurą i bezproblemowo przejść ten trudny etap. Nasi specjaliści z największą uwagą i dokładnością sporządzą DCT, w taki sposób, aby organy podatkowe nie mogły zakwestionować rynkowości cen w wykazanych transakcjach wewnętrznych.
Zarządzanie ryzykiem cen transferowych obejmuje szereg zawiłych etapów, stąd też tylko podmioty o wysokich kwalifikacjach będą w stanie sporządzić DCT. Podatnicy zainteresowani zmniejszeniem ryzyka cen transferowych powinni dołożyć należytej staranności w kwestii przygotowania i sporządzenia dokumentacji cen transferowych. To właśnie dlatego Państwo powinni wybrać GLC- podmiot z wieloletnim doświadczeniem.
Jestem stażystą, rozwijającym swoją wiedzę i zdobywającym praktyczne doświadczenie w obszarze prawa podatkowego. W swojej pracy stawiam przede wszystkim na pracowitość, zaangażowanie oraz poszukiwanie rozwiązań w sprawach, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się trudne do rozwiązania. W obszarze prawa szczególnie interesuję się tematyką fundacji rodzinnych oraz cen transferowych, w tym sporządzaniem dokumentacji cen transferowych. To właśnie w tych obszarach chciałbym dalej poszerzać swoją wiedzę i rozwijać praktyczne umiejętności.
