Zwykło się przyjmować, że prawo podatkowe to zupełnie odrębna, niezależna od innych dziedzin gałąź prawa. Autonomia prawa podatkowego często jest podkreślana zwłaszcza przy jej styku z takimi dziedzinami jak prawo cywilne czy gospodarcze. To samo tyczy się również prawa bilansowego, które to traktowane jest przez praktyków, jak i organy podatkowe jak zupełnie od podatków odrębne.
Nie można jednak nie zauważyć, że na gruncie praktycznych i technicznych aspektów regulacje podatkowe i bilansowe są na siebie skazane. Dotyczy to przede wszystkim prowadzenia ksiąg i stosownych ewidencji na potrzeby z jednej strony rozliczeń podatkowych, z drugiej prezentacji sytuacji ekonomicznej w ramach sprawozdania finansowego. Jednakże prowadzenie ewidencji środków trwałych na potrzeby podatkowe i bilansowe może znacznie się różnić. Co może prowadzić do wątpliwości interpretacyjnych chociażby w przypadku leasingów samochodów osobowych.
Zapraszam do lektury artykułu, w którym wyjaśniam zagadnienie. W razie pytań lub wątpliwości zachęcam do kontaktu.
Na gruncie przepisów ustawy o rachunkowości jednostki mikro i małe mogą stosować uproszczenie i prezentować leasing operacyjny samochodu osobowego na zasadach podatkowych. Innymi słowy tak, że samochód nie jest ujętym w ewidencji środkiem trwałym w jednostce, raty odsetkowe stanowią koszt i spłata wartości pojazdu również stanowi koszt dla jednostki, oczywiście z uwzględnieniem limitów 150 000 zł/100 000 zł od 01.01.2026 r. dla aut spalinowych, 150 000 zł dla aut niskoemisyjnych od 01.01.2026 r. i 225 000 zł dla aut elektrycznych i wodorowych.
Jeżeli jednak jednostka nie może stosować uproszczeń lub zrezygnowała ze stosowania uproszczenia dla jednostek mikro i małych pozwalających im na klasyfikowanie umów leasingu według zasad określonych w przepisach podatkowych, to robi to zgodnie z przepisami prawa bilansowego.
W największym skrócie umieszcza pojazd w ewidencji środków trwałych i dokonuje odpisów amortyzacyjnych zgodnie z regulacjami prawa bilansowego – co ważne nie ma to wpływu na rozliczenia podatkowe, które są dokonywane zgodnie z przepisami prawa podatkowego. Niemniej jednostka będąca jednocześnie podatnikiem posiada pojazdu używany w ramach umowy podatkowo ujmowanej jako leasing operacyjny w swojej ewidencji.
W tym miejscu powstaje pytanie – co, jeżeli jednostka przekształciła leasing operacyjny na finansowy na gruncie prawa bilansowego przed 01.01.2026 r.? Czy mimo klasyfikacji takiego leasingu jako operacyjny podatkowo będzie ona uprawniona wobec rozliczania go bilansowo jako leasing finansowy zgodnie z przepisami przejściowymi rozliczać według zasad obowiązujących do końca 2025 r.? Pozornie wydaje się, że skoro pojazd został umieszczony w ewidencji przed 01.01.2026 r. Niestety głębsza analiza sprawia, że odpowiedź na to pytanie nie jest taka oczywista.
Zakładamy, ze jednostka nie stosuje uproszczeń i do końca 2025 roku przyjmuje do ewidencji aktywów trwałych samochody używane na podstawie umowy leasingu operacyjnego w ujęciu podatkowym. Czyli do ewidencji, o której mowa w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy o CIT.
Same przepisy limitujące z ustawy o CIT odnoszą się do wartości początkowej pojazdu przy amortyzacji oraz wartości pojazdu ustalonej w umowie leasingu, o której mowa w przepisie art. 17a ust. 1 pkt 1) ustawy o CIT. Przepis nie uzależnia wysokości limitu od tego, czy mamy podatkowo leasing operacyjny, czy finansowy, tylko po prostu odnosi się do umowy leasingu. W przepisie art. 16 ust. 5c ustawy o CIT mamy jednak dyspozycję jak rozliczać limit – „w przypadku samochodu osobowego oddanego do używania na podstawie umowy leasingu, o której mowa w art. 17a pkt 1, ograniczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 49a, stosuje się do tej części opłaty, która stanowi spłatę wartości samochodu osobowego.” Innymi słowy w odniesieniu do wartości auta. To daje wskazówkę, że w przypadku podatkowego leasingu operacyjnego mamy limit 150 000 zł do wartości spłaty auta (kapitału) i bez limitu do odsetek, a w przypadku leasingu finansowego pojazd jest amortyzowany przez korzystającego, więc odsetki idą bez limitu, ale amortyzacja jest ograniczona przepisem art. 16 ust. 1 pkt 4) ustawy o CIT.
I teraz zmierzając do konkluzji w analizowanym na potrzeby wpisu przypadku mamy sytuację hybrydową. Jednostka amortyzuje pojazd bilansowo (przy założeniu, że jest w ewidencji środków trwałych, a nie ewidencji pozabilansowej) i część odsetkową raty ujmuje w kosztach bilansowych, a podatkowo rozlicza odsetki w całość jako koszty uzyskania przychodu, wartość spłaty pojazdu do 150 000 wartości, powyżej wyklucza z kosztów.
Dlatego warunek umożliwiający zastosowanie przepisu przejściowego, który uzależnia zachowanie starego limitu wygląda na spełniony – ustawodawca nie odniósł się do kwestii rodzaju umowy leasingu operacyjnego albo finansowego, tylko ujęcia pojazdu w stosownej ewidencji. Więc teoretycznie możliwość stosowania starego limitu jest – o ile samochód jest w ewidencji bilansowej, nawet jeżeli mamy do czynienia z umową leasingu operacyjnego. Jednak jest to interpretacja bardzo korzystna dla podatników, co za tym idzie generująca znaczne ryzyko podatkowe.
Wiele wskazuje bowiem na to, że organy podatkowe mimo literalnego brzmienia przepisów skupiających się na ewidencji środków trwałych, a pomijających rodzaj umowy leasingowej zaczną patrzeć jako na czynnik kluczowy właśnie na rodzaj umowy leasingu. Zasadność takiego przypuszczenia daje odpowiedź na interpelację poselską nr 12100 z dnia 17 września 2025 r. Resort finansów odpowiadając na pytanie jednego z parlamentarzystów wskazał wprost „W przypadku umów leasingu, umowy najmu, dzierżawy oraz umów o podobnym charakterze ,tj., umów, które nie wiążą stron na zasadach pozwalających umieszczać je w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych użytkownika, przyjęto, że okres czteroletni jest wystarczający do tego, aby podatnicy podejmowali działania ze świadomością zmieniającej się sytuacji prawnopodatkowej, która pozwoli im ułożyć swoje interesy w sposób dla nich najkorzystniejszy z możliwych. Końcowo uprzejmie informuję, że nie prowadzimy prac mających na celu umożliwienie stosowania dotychczasowych limitów w odniesieniu do samochodów używanych w działalności na podstawie umowy leasingu, najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, zawartych przez 1 stycznia 2026 r.”. Jak widać Ministerstwo Finansów bardzo mocno oparło się na zagadnieniu rodzaju podatkowych umów leasingowych, odrywając je od przepisów ustawy zmieniającej zasady rozliczania kosztów od samochodów osobowych, ustawy o rachunkowości, polityki rachunkowości etc.
Z tego względu, wobec tak kategorycznych informacji udzielanych przez Fiskusa, bez szczegółowej analizy i wsparcia doradcy podatkowego w przypadku leasingu operacyjnego prezentowanego bilansowo jako finansowy rozważnym będzie stosowanie interpretacji mniej korzystnej. I co do zasady nowego, niższego limitu kosztów dla aut innych niż elektryczne, wodorowe i niskoemisyjne.
Jeżeli chcesz się dowiedzieć więcej w zakresie nowych limitów amortyzacji i leasingów dla samochodów osobowych, ewentualnie masz inne wątpliwości lub pytania związane z prawnymi i podatkowymi aspektami korzystania z samochodów osobowych w prowadzonym biznesie, skontaktuj się z nami już dziś.
Jestem radcą prawnym i doradcą podatkowym. Moja praktyka skupia się na szeroko pojętym doradztwie prawnym i podatkowym. Wspieram Klientów Kancelarii zarówno w ramach bieżącej obsługi prawnej w zakresie prawa cywilnego, prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także prawa podatkowego (ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych, podatku VAT oraz podatków i opłat lokalnych oraz obowiązków związanych ze schematami podatkowymi MDR), jak też w projektach związanych m.in. z reorganizacją formy prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczynania nowego przedsięwzięcia gospodarczego. Posiadam doświadczenie procesowe zdobyte na salach rozpraw sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz przed organami administracji publicznej na terytorium całej RP. Najważniejszymi zasadami są dla mnie rzetelność, uczciwość, działanie zgodne z prawem i zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. W swojej pracy kieruję się dobrem Klienta, starając się lojalnie doradzić i dobrać najbardziej optymalne czasowo i ekonomicznie rozwiązanie problemu w celu ochrony jego praw.
