Dynamiczny rozwój rynku kryptowalut – określanych w przepisach jako waluty wirtualne – przynosi nie tylko nowe możliwości biznesowe, ale również coraz więcej wątpliwości praktycznych. Dotyczą one w szczególności skutków prawnych i podatkowych transakcji, które jeszcze kilka lat temu nie występowały w obrocie gospodarczym.
W artykule koncentruję się na jednym z takich zagadnień, analizując konsekwencje pożyczki (udostępnienia) kryptowaluty na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Zapraszam do lektury oraz kontaktu w razie pytań – Igor Hetlof-Rydzyński.
Ustawową definicja waluty wirtualnej znajduje się w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Walutą wirtualną jest cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest:
oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego.
Kryptowaluta jest to niematerialny, elektroniczny podlegający przechowaniu, przeniesieniu i obrotowi w ramach handlu elektronicznego nośnik wartości, którą można odzwierciedlić w obrocie gospodarczym poprzez jego wymianę na pieniądze lub też na towary, usługi.
Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
To oznacza, że udzielenie pożyczki w walucie wirtualnej, która nie jest pieniądzem, ani rzeczą pożyczką de facto nie będzie. W ocenie organów podatkowych, w wydawanych przez nie interpretacjach podatkowych umowa pożyczki kryptowaluty również nie stanowi pożyczki.
Skoro w świetle prawa cywilnego waluty wirtualnej nie da się pożyczyć, to mamy do czynienia z zawieranym w ramach swobody umów stosunku prawnym w zakresie udostępnienia jej do korzystania przez inny podmiot. Jest to zjawisko podobne do pożyczki, ale zarówno cywilistycznie, jak i podatkowo nie generuje charakterystycznych do pożyczki zdarzeń gospodarczych – np. nie ma odsetek i sposobu rozliczania podatku dochodowego z tytułu ich uzyskania.
Z drugiej jednak strony w ramach tej samej zasady swobody zawierania umów strony umowy udostępnienia waluty wirtualnej do korzystania mogą ustalić wynagrodzenie za tą czynność. Wynagrodzenie można ustalić w postaci nadwyżki waluty wirtualnej należnej ponad wartość początkową zwracaną w ujęciu procentowym. Czyli istnieje kolejne podobieństwo do naliczania odsetek od klasycznej umowy pożyczki, które stanowią wynagrodzenie, gratyfikację otrzymywaną w związku z zaangażowaniem tego aktywa w ramach działalności podatnika.
Niewątpliwie przy umowie udostępnienia waluty wirtualnej za wynagrodzeniem pojawia się element przysporzenia, więc przy okazji zwrotu waluty wirtualnej z nadwyżką u udostępniającego powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Zakładając, że udostępniającym jest podatnik podatku CIT, po jego stronie nie powstanie przychód z tytułu samego udostępnienia kryptowaluty (kapitał). Czynność taka nie stanowi opodatkowanej podatkiem dochodowym czynności wymiany waluty wirtualnej na środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub z regulowania innych zobowiązań walutą – czyli przedmiotu opodatkowania CIT. Również sama spłata,zwrot udostępnionej waluty wirtualnej w wartości nominalnej przez podmiot z niej korzystający również nie spowoduje po stronie udostępniającego przychodu.
W zakresie części zwracanej przez korzystającego nadwyżki, ustalonego umownie wynagrodzenia za udostępnienie kryptowaluty, w momencie otrzymania zwrotu u podmiotu udostępniającego powstanie jednak przychód. Nie będzie to jednak przychód z odpłatnego zbycia walut wirtualnych, tylko z tytułu otrzymania innych świadczeń w CIT.
Przychodem podlegającym opodatkowaniu będzie więc wartość rynkowa otrzymanych nadwyżek waluty wirtualnej. Koszty uzyskania przychodu – te rozpoznawane są tak jak w przypadku każdego świadczenia niepieniężnego, czy też otrzymanego nieodpłatnie. Zatem codo zasady są odroczone w czasie, ponieważ przychód rozpoznany w wyniku otrzymania nadpłaty waluty wirtualnej (nadwyżki waluty wirtualnej) będzie możliwy do rozliczenia jako koszt uzyskania przychodu z tytułu jej zbycia.
W przypadku udostępnienia kryptowaluty za wynagrodzeniem w postaci nadwyżki waluty wirtualnej określonej w formie procentowej przychód do opodatkowania po stronie udostępniającego stanowić będzie wyłącznie nadwyżka zwracanej mu waluty wirtualnej ponad tą przekazaną do korzystania przy zawarciu umowy. Będzie to przychód z tytułu wartości otrzymanych rzeczy lub praw, a nie przychód z tytułu wymiany waluty wirtualnej na środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub z regulowania innych zobowiązań walutą wirtualną. Kosztami uzyskania przychodu nie będą w tym konkretnym przypadku udokumentowane poniesione w roku podatkowym bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej. Przychód rozpoznany w wyniku otrzymania nadpłaty waluty wirtualnej (odsetek) stanowić będzie wydatek z tytułu nabycia waluty wirtualnej, możliwy do rozliczenia jako koszt uzyskania przychodu z tytułu jej zbycia.
Jeżeli chcesz się dowiedzieć, jak wygląda opodatkowanie walut wirtualnych w Twojej konkretnej sprawie, ewentualnie masz inne wątpliwości lub pytania związane z prawnymi i podatkowymi aspektami udostępnienia (pożyczki) kryptowaluty, skontaktuj się z nami już dziś.
Jestem radcą prawnym i doradcą podatkowym. Moja praktyka skupia się na szeroko pojętym doradztwie prawnym i podatkowym. Wspieram Klientów Kancelarii zarówno w ramach bieżącej obsługi prawnej w zakresie prawa cywilnego, prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także prawa podatkowego (ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych, podatku VAT oraz podatków i opłat lokalnych oraz obowiązków związanych ze schematami podatkowymi MDR), jak też w projektach związanych m.in. z reorganizacją formy prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczynania nowego przedsięwzięcia gospodarczego. Posiadam doświadczenie procesowe zdobyte na salach rozpraw sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz przed organami administracji publicznej na terytorium całej RP. Najważniejszymi zasadami są dla mnie rzetelność, uczciwość, działanie zgodne z prawem i zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. W swojej pracy kieruję się dobrem Klienta, starając się lojalnie doradzić i dobrać najbardziej optymalne czasowo i ekonomicznie rozwiązanie problemu w celu ochrony jego praw.
