Opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek, tzw. CIT estońskim pozwala na opodatkowanie zysku dopiero w momencie jego wypłaty ze spółki. Z tego powodu wiele firm decyduje się na tę formę opodatkowania. Zmiana formy opodatkowania z CIT klasycznego na CIT estoński wciąż budzi u podatników wiele wątpliwości ale rezygnacja z CIT estońskiego rodzi tych wątpliwości jeszcze więcej. W związku ze zbliżającym się końcem roku wiele podatników stoi przed dylematem czy kontynuować opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek czy też z niego zrezygnować. W niniejszym artykule postaram się odpowiedzieć na pytanie: z czym się dla podatnika wiąże rezygnacja z opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, co należy zweryfikować w swojej organizacji przed podjęciem ostatecznej decyzji o zmianie formy opodatkowania oraz jak się na tą zmianę przygotować.
Ryczałt od dochodów spółek jest wybierany na 4 lata z góry. Co ważne nie można zrezygnować z tej formy opodatkowania a trakcie trwania roku obrotowego. Rezygnację można złożyć z końcem każdego kolejnego roku zaznaczając właściwe pole w deklaracji rocznej CIT-8E i jeśli spółka podlegała opodatkowaniu ryczałtem przez cały okres 4 lat wskazany w zawiadomieniu ZAW-RD to wygasa zobowiązanie z tytułu korekty wstępnej. Korektę wstępną sporządza się przed wejściem w reżim opodatkowania CIT estońskim. Jej celem jest wyeliminowania podwójnego opodatkowania tych samych przychodów oraz podwójnego zaliczenia tych samych kosztów bądź nieuwzględnienia przychodów lub kosztów podatkowych w wyniku za żaden okres. Jeżeli spółka zrezygnuje z opodatkowania CIT estońskim przed upływem 4 lat to musi zapłacić zobowiązanie wynikające z korekty wstępnej wraz z odsetkami. Należy wziąć to pod uwagę kalkulując opłacalność ryczałtu przed upływem 4 zadeklarowanych lat. Ponadto nawet dobrowolna rezygnacja z estońskiego CIT traktowana jest na gruncie przepisów analogicznie jak utrata prawa do tej formy opodatkowania. To w praktyce oznacza, że jeżeli dobrowolnie zrezygnuje się z estońskiego CIT, to powrót do tej formy opodatkowania będzie możliwy najwcześniej dopiero za kolejne 3 lata.
Ryczałt od dochodów spółek jest wybierany na 4 lata z góry. Co ważne nie można zrezygnować z tej formy opodatkowania a trakcie trwania roku obrotowego. Rezygnację można złożyć z końcem każdego kolejnego roku zaznaczając właściwe pole w deklaracji rocznej CIT-8E i jeśli spółka podlegała opodatkowaniu ryczałtem przez cały okres 4 lat wskazany w zawiadomieniu ZAW-RD to wygasa zobowiązanie z tytułu korekty wstępnej. Korektę wstępną sporządza się przed wejściem w reżim opodatkowania CIT estońskim. Jej celem jest wyeliminowania podwójnego opodatkowania tych samych przychodów oraz podwójnego zaliczenia tych samych kosztów bądź nieuwzględnienia przychodów lub kosztów podatkowych w wyniku za żaden okres. Jeżeli spółka zrezygnuje z opodatkowania CIT estońskim przed upływem 4 lat to musi zapłacić zobowiązanie wynikające z korekty wstępnej wraz z odsetkami. Należy wziąć to pod uwagę kalkulując opłacalność ryczałtu przed upływem 4 zadeklarowanych lat. Ponadto nawet dobrowolna rezygnacja z estońskiego CIT traktowana jest na gruncie przepisów analogicznie jak utrata prawa do tej formy opodatkowania. To w praktyce oznacza, że jeżeli dobrowolnie zrezygnuje się z estońskiego CIT, to powrót do tej formy opodatkowania będzie możliwy najwcześniej dopiero za kolejne 3 lata.
Jednostki opodatkowane ryczałtem powinny przed rozpoczęciem każdego roku podatkowego zweryfikować jakie mają plany na dany rok i czy nie kolidują one z przepisami o warunkach do opodatkowania ryczałtem, gdyż niespełnienie niektórych warunków skutkuje utratą prawa do opodatkowania ryczałtem niejako wstecz czyli od początku roku, w którym dany warunek nie został spełniony. Zgodnie z art. 28l ust. 1 pkt. 4 ustawy o pdoop, podatnik opodatkowany ryczałtem traci prawo do tego opodatkowania z końcem roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym:
Jeżeli spółka ma plany restrukturyzacyjne wskazane powyżej to warto zrezygnować z ryczałtu już od początku roku, zamiast czekać aż ta transakcja nastąpi. Jeżeli spółka jest opodatkowana ryczałtem to księgi są prowadzone zgodnie z ustawą o rachunkowości bez wyodrębniania przychodów czy kosztów podatkowych. Wyodrębnione za to są ukryte zyski oraz wydatki niezwiązane z działalnością. Na podstawie tak prowadzonych ksiąg nie jest możliwe wyliczenie wstecznie zobowiązania z tytułu „klasycznego” CIT. Taka kalkulacja wymagałaby albo ręcznych korekt i wyliczeń poza systemem księgowym albo zmiany księgowań dokumentów wstecz. Oba rozwiązania generują dużo problemów dla służb finansowo-księgowych, co może się również wiązać z dodatkowymi kosztami obsługi tych procesów oraz prawdopodobnie dodatkowym zobowiązaniem z tytułu inaczej skalkulowanego podatku CIT.
Zakończenie stosowania estońskiego CIT nie oznacza prostego powrotu do poprzednich zasad rozliczeń. Szczególne zasady „przejściowe” wpływają bowiem m.in. Na opodatkowanie wypłat zysków, rozliczenie różnic przejściowych czy amortyzację środków trwałych.
Należy pamiętać, że wypłata zysków wypracowanych w okresie opodatkowania estońskim CIT – nawet jeśli następuje po zakończeniu stosowania ryczałtu – nadal powoduje obowiązek zapłaty podatku od dochodu z tytułu podzielonego zysku. W praktyce oznacza to, że spółka powinna zapłacić CIT według zasad właściwych dla estońskiego CIT, a następnie wspólnicy rozliczają podatek od dywidendy z możliwością zastosowania mechanizmu odliczenia części podatku zapłaconego przez spółkę.
Pierwszym obszarem, któremu należy się przyjrzeć są środki trwałe. Co do zasady bilansowo amortyzuje się je zgodnie z okresem ekonomicznej użyteczności środka trwałego oraz zasadami opisanymi w polityce rachunkowości. Podatkowo amortyzacja przebiega zgodnie ze stawkami określonymi w wykazie stawek amortyzacyjnych. W praktyce możemy mieć więc dwie różne stawki amortyzacyjne. A co jeśli środek trwały został przyjęty na stan w okresie opodatkowania ryczałtem i był dotychczas amortyzowany tylko bilansowo? Otóż w tym przypadku ustawodawca przewidział, że podatnik, który zakończył stosowanie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek dokonuje odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów uwzględnionych w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok okresu opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. Innymi słowy mówiąc cała dotychczasowa amortyzacja zgodnie z przepisami prawa bilansowego staje się dotychczasową amortyzacją zgodnie z przepisami prawa podatkowego nawet jeśli podatkowo ta amortyzacja przebiegałaby inaczej gdyby nie opodatkowanie CIT estońskim.
Kolejny dylemat jaki możemy napotkać w zakresie środków trwałych brzmi jak ustalić inną stawkę amortyzacji dla celów podatkowych jeśli dotychczas stosowaliśmy tylko stawkę bilansową. Otóż na ten temat ustawodawca również przewidział rozwiązanie. Bowiem art. 16h ust. 3e pkt. 2 u o pdoop przewiduje, że podatnik, który zakończył stosowanie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek kontynuuje metodę i okres amortyzacji oraz stosuje stawkę, przyjęte w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, albo dokonuje wyboru jednej z metod amortyzacji, stawki oraz okresu amortyzacji określonych w art 16i-16m dla poszczególnych środków. Zatem nie trzeba zmieniać stawek amortyzacji przyjętych dla celów bilansowych w okresie opodatkowania ryczałtem. Można kontynuować dotychczasową stawkę przyjętą dla celów bilansowych aż do całkowitego zamortyzowania środków trwałych.
Kolejny ważny przepis dotyczy różnic przejściowych w kosztach podatkowych. Art. 16 ust. 1 pkt. 48 ustawy o pdoop stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków, odpisów, rezerw i innych kosztów poniesionych w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek i uwzględnionych w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok tego okresu zgodnie z przepisami o rachunkowości. Analogicznie art. 12 ust. Ust. 4 pkt. 28 u o pdoop stanowi, że do przychodów nie zalicza się przychodów uzyskanych w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, które zostały uwzględnione w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok tego okresu zgodnie z przepisami o rachunkowości.
Powyższe oznacza, że w praktyce nie wystąpią na koniec ostatniego roku obrotowego żadne różnice przejściowe ani po stronie przychodów ani po stronie kosztów podatkowych. To co w standardowej kalkulacji CIT włączalibyśmy do kosztów podatkowych w okresie opodatkowania klasycznym CIT, np., zrealizowane rezerwy, zapłacone odsetki, wypłacone umowy zlecenia nie mogą już zostać zaliczone do kosztów podatkowych jeżeli były wcześniej uwzględnione w wyniku finansowym. Ta sama zasada dotyczy przychodów – jeśli przykładowo należne odsetki zostały opłacone dopiero w okresie opodatkowania „zwykłym” CIT ale były ujęte w księgach w okresie, za który są należne i ten okres był opodatkowany ryczałtem to nie uwzględnia się już ich w przychodach roku, w którym zostały opłacone.
Warto przyjrzeć się jeszcze z jakimi zmianami w obszarze prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sprawozdawczości finansowej należy się liczyć rezygnując z CIT estońskiego.
Po pierwsze należy zapewnić ewidencję przychodów i kosztów podatkowych. W okresie opodatkowania ryczałtem te kategorie nie są wyodrębnione w księgach. Zamiast tego w księgach są pozycje ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością, które po zmianie sposobu opodatkowania nie będą już potrzebne.
Kolejną zmianą jest ustawienie węzła JPK_KR_PD w swoim programie księgowym. Jednostki opodatkowane ryczałtem są zobowiązane do przesłanie pliku JPK_KR_PD bez części dotyczącej różnic między kosztami i przychodami podatkowymi a bilansowymi. Począwszy od roku podatkowego, w którym nastąpiła zmiana w CIT, konieczne jest ustawienie programu finansowo- księgowego w sposób umożliwiający wygenerowanie właściwego zestawienia JPK_KR_PD.
Kolejnym obowiązkiem, który dochodzi po rezygnacji z opodatkowania ryczałtem jest konieczność kalkulowania podatku odroczonego oraz uzupełniania noty do sprawozdania finansowego dotyczącej różnic między wynikiem bilansowym a podatkowym u jednostek dużych.
Rezygnacja z CIT estońskiego może się wiązać również z koniecznością reorganizacji działów finansowo-księgowych w jednostkach, które mają ustawione zamykanie miesiąca po 20-dnia kolejnego miesiąca. W momencie przejścia na „zwykły” CIT należy kalkulować podatek na 20- dnia kolejnego miesiąca za miesiąc ubiegły, a więc do tego terminu należy zamykać księgi aby uniknąć późniejszych korekt.
Na koniec warto wspomnieć, że jednostki opodatkowane ryczałtem od dochodów spółek są niejako wyłączone spod obowiązku sporządzania sprawozdania o terminach zapłat w transakcjach handlowych i nie muszą weryfikować swoich przychodów aby stwierdzić czy mają obowiązek sporządzania tych sprawozdań. Bowiem art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. O przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych stanowi, iż sprawozdanie o stosowanych terminach zapłaty w transakcjach handlowych składają podmioty, o których mowa w art. 27b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. O podatku dochodowym od osób prawnych, których indywidualne dane zostały podane do publicznej wiadomości w terminie wskazanym w art. 27b ust. 1 tej ustawy. Zatem obowiązek ten dotyczy podatników składających zeznanie, o którym mowa w art. 27b ust. 1 ustawy CIT czyli podatników składających deklarację CIT-8, a nie podatników składających deklaracje o której mowa w art. 28r ustawy o pdoop, czyli stosujących ryczałt od dochodów spółek. Po wyjściu z CIT estońskiego należy zweryfikować swoje przychody oraz obowiązek sporządzania sprawozdania o terminach zapłat w transakcjach handlowych.
Zmiana formy opodatkowania wymaga przemyślenia wielu aspektów. Czasem jest konieczna ze względu na utratę prawa do opodatkowania ryczałtem, czasem może być po prostu opłacalna. W każdym z tych przypadków warto się przyjrzeć konsekwencjom tej zmiany aby mieć ich świadomość i móc się właściwie do tego procesu przygotować. Jeśli Twoja spółka rozważa wejście w reżim CIT estońskiego albo rezygnację z niego i nie wiesz od czego zacząć, zapraszamy do kontaktu – specjaliści GLC są gotowi żeby ci pomóc przeprowadzić ten proces w twojej organizacji.
Z GLC związana od 2018 roku. Ma doświadczenie w obsłudze zarówno podmiotów polskich jak i zagranicznych, a także dużych i małych. Specjalizuje się w podmiotach działających w specyficznych warunkach – m. in. w Specjalnej Strefie Ekonomicznej, rozliczających ulgę B+R, rozliczających się na zasadach „CIT estońskiego,” a także prowadzących księgi według Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.
