Jako podatnik VAT wykorzystujący pojazd w działalności gospodarczej masz prawo dokonać zmiany przeznaczenia samochodu, a tym samym dokonać korekty VAT. Co istotne, zmiana sposobu wykorzystywania samochodu jest możliwa zarówno wtedy, gdy początkowo był on przeznaczony do użytku mieszanego, czyli służbowego i prywatnego, jak i wówczas, gdy był wykorzystywany wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Nie jest to zagadnienie ani proste, ani szczególnie intuicyjne, a regulujące tę instytucję przepisy zostały sformułowane w dość zawiły sposób. Dlatego w niniejszym artykule postaram się choć w niewielkim stopniu przybliżyć Państwu tę tematykę i zwrócić uwagę na jej najważniejsze aspekty.
Na samym początku należy zaznaczyć, że okres 60 miesięcy nie dotyczy wszelkich samochodów. W przypadku pojazdów samochodowych o wartości początkowej nieprzekraczającej 15 000 zł, korektę można dokonać jedynie w okresie 12 miesięcy. Bardzo ważne- mowa tu o wartości początkowej, zatem nie jest ważna wartość tego auta w dniu dokonania korekty. A contrario, w przypadku pojazdów o wartości początkowej przekraczającej 15 000 zł zastosowanie znajduje zasadniczy, 60-miesięczny okres korekty określony w art. 90b ust. 1 ustawy o VAT.
Wyobraźmy sobie sytuację, że podatnik nabył samochód osobowy w kwietniu 2025 roku o wartości początkowej 1 000 000 zł, w związku z czym należny podatek VAT wyniósłby 230 000 zł. Podatek odliczony w deklaracji za kwiecień wyniósł 230 000 zł. Natomiast w listopadzie 2025 roku (a więc w 53 miesiącu, licząc od końca sześćdziesięciomiesięcznego okresu korekty) podatnik zmienił zdanie i postanowił wykorzystywać auto również do celów prywatnych. Skoro przy zakupie odliczono 100% VAT = 230 000 zł, a od listopada 2025 r. samochód zaczął być używany „mieszanie”, przysługuje już zasadniczo 50% odliczenia. W celu ustalenia wysokości korekty należy w pierwszej kolejności określić, jaka część 60-miesięcznego okresu korekty już upłynęła. Od momentu nabycia samochodu do miesiąca poprzedzającego zmianę sposobu jego wykorzystywania upłynęło 7 miesięcy: kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2025 r. Listopad 2025 r. jest zatem 8 miesiącem okresu korekty. Ponieważ zmiana sposobu wykorzystywania samochodu nastąpiła właśnie w listopadzie, miesiąc ten należy już uwzględnić w pozostałym okresie korekty. Do końca 60-miesięcznego okresu pozostają więc:
60 miesięcy – 7 miesięcy = 53 miesiące.
Następnie należy ustalić kwotę podatku podlegającą korekcie. Podatnik pierwotnie odliczył 100% VAT, czyli 230 000 zł. Po zmianie przeznaczenia samochodu na użytek mieszany przysługuje mu zasadniczo odliczenie w wysokości 50%.
Różnica wynosi zatem:
230 000 zł × 50% = 115 000 zł.
Korekta dokonywana jest jednak wyłącznie w odniesieniu do pozostałej części 60-miesięcznego okresu korekty, czyli 53 miesięcy:
115 000 zł × 53/60 = 101 583,33 zł.
Podatnik powinien zatem dokonać korekty podatku naliczonego w wysokości 101 583,33 zł. Zmniejszenie podatku naliczonego oznacza w tym przypadku, że część podatku VAT, którą podatnik wcześniej odliczył przy zakupie samochodu, musi zostać skorygowana. Innymi słowy, podatnik ma o 101 583,33 zł mniej podatku VAT do odliczenia. W konsekwencji korekta może spowodować zwiększenie kwoty VAT podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego albo zmniejszenie nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu lub przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Będziemy mieli zatem do czynienia z korektą in minus.
Korekta podatku VAT może wystąpić również w sytuacji odwrotnej, tj. gdy samochód osobowy początkowo jest wykorzystywany zarówno do działalności gospodarczej, jak i do celów prywatnych, a następnie podatnik przeznacza go wyłącznie do działalności gospodarczej. W takim przypadku zmiana sposobu wykorzystywania samochodu może prowadzić do zwiększenia kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu.
Przykładowo, Podatnik będący czynnym podatnikiem VAT nabył samochód osobowy w kwietniu 2025 r. Wartość netto samochodu wynosiła 1 000 000 zł, natomiast podatek VAT wynikający z faktury wyniósł 230 000 zł. Początkowo samochód był przeznaczony do użytku mieszanego, a więc był wykorzystywany zarówno do działalności gospodarczej, jak i do celów prywatnych. W związku z tym podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia 50% podatku VAT.
Podatek odliczony przy nabyciu samochodu wyniósł:
230 000 zł × 50% = 115 000 zł.
W rozliczeniu za kwiecień 2025 r. podatnik odliczył zatem 115 000 zł VAT.
W czerwcu 2025 r. podatnik zmienił sposób wykorzystywania samochodu i postanowił przeznaczyć go wyłącznie do działalności gospodarczej, spełniając warunki wymagane do pełnego odliczenia VAT. W związku ze zmianą sposobu wykorzystywania samochodu należy ustalić pozostałą część 60-miesięcznego okresu korekty.
Przed zmianą sposobu wykorzystywania samochodu upłynęły 2 miesiące:
kwiecień i maj 2025 r.
Czerwiec jest zatem 3. miesiącem 60-miesięcznego okresu korekty. Ponieważ zmiana nastąpiła w czerwcu, miesiąc ten należy już uwzględnić w pozostałym okresie korekty.
Pozostały okres wynosi:
60 miesięcy – 2 miesiące = 58 miesięcy.
Pełna kwota podatku VAT wynosi 230 000 zł. Przy nabyciu samochodu, ze względu na jego mieszane wykorzystywanie, podatnik odliczył jedynie 50% tej kwoty, czyli 115 000 zł.
Po przeznaczeniu samochodu wyłącznie do działalności gospodarczej różnica pomiędzy pełnym odliczeniem a kwotą pierwotnie odliczoną wynosi:
230 000 zł – 115 000 zł = 115 000 zł.
Korekty dokonuje się proporcjonalnie do pozostałych 58 miesięcy okresu korekty:
115 000 zł × 58/60 = 111 166,67 zł.
Podatnik może zatem dokonać korekty zwiększającej podatek naliczony o 111 166,67 zł.
Oznacza to, że w związku ze zmianą sposobu wykorzystywania samochodu z mieszanego na wykorzystywanie wyłącznie do działalności gospodarczej podatnik uzyskuje prawo do dodatkowego odliczenia VAT w wysokości 111 166,67 zł. W tym przypadku zatem będziemy mieć do czynienia z korektą in plus.
Zmiana sposobu wykorzystywania samochodu osobowego może wywoływać istotne konsekwencje na gruncie podatku VAT, przy czym mechanizm korekty działa w obu kierunkach. Przejście z wykorzystywania pojazdu wyłącznie do działalności gospodarczej na użytek mieszany może skutkować koniecznością zmniejszenia wcześniej odliczonego podatku VAT, a więc dokonaniem korekty in minus. Z kolei przeznaczenie samochodu wykorzystywanego dotychczas w sposób mieszany wyłącznie do działalności gospodarczej może umożliwić zwiększenie kwoty podatku podlegającego odliczeniu, czyli dokonanie korekty in plus. Kluczowe znaczenie ma przy tym prawidłowe ustalenie okresu korekty oraz liczby miesięcy pozostałych do jego zakończenia. Warto również pamiętać, że korekta ma charakter jednorazowy i następuje za cały pozostały okres korekty. Z pewnością dotyczy to przypadku, w którym okres korekty wynosi 60 miesięcy. Dokonanie jednej korekty nie wyklucza dokonania ponownej korekty w okresie późniejszym (w związku z ponowną zmianą sposobu wykorzystania samochodu). Każdorazowo jednak powinna być ona dokonana za cały pozostały w danym wypadku okres korekty. Należy przyjąć, że skoro ustawodawca określa okres korekty w miesiącach, to pozostały okres korekty należy również liczyć w pełnych miesiącach (a nie w latach). Choć przedstawiony mechanizm może wydawać się skomplikowany, w praktyce sprowadza się przede wszystkim do ustalenia, w którym momencie nastąpiła zmiana sposobu wykorzystywania pojazdu, jaki zakres prawa do odliczenia VAT przysługiwał podatnikowi przed zmianą i jaki przysługuje mu po jej dokonaniu. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy, szczególnie że nieprawidłowe rozliczenie korekty może prowadzić zarówno do zawyżenia, jak i zaniżenia zobowiązania podatkowego. Jeżeli planujesz zmianę sposobu wykorzystywania samochodu firmowego lub masz wątpliwości dotyczące rozliczenia VAT od pojazdów, warto skorzystać ze wsparcia specjalistów GLC Advisory, którzy pomogą przeanalizować skutki podatkowe planowanej zmiany, ustalić prawidłową wysokość korekty oraz zadbać o jej właściwe rozliczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Jestem stażystą, rozwijającym swoją wiedzę i zdobywającym praktyczne doświadczenie w obszarze prawa podatkowego. W swojej pracy stawiam przede wszystkim na pracowitość, zaangażowanie oraz poszukiwanie rozwiązań w sprawach, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się trudne do rozwiązania. W obszarze prawa szczególnie interesuję się tematyką fundacji rodzinnych oraz cen transferowych, w tym sporządzaniem dokumentacji cen transferowych. To właśnie w tych obszarach chciałbym dalej poszerzać swoją wiedzę i rozwijać praktyczne umiejętności.
